ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΔΙΚΤΥΟ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ

Ενημερωτικό Σημείωμα για το
Εναλλακτικό Παγκόσμιο Fοrum για το Νερό
Κωνσταντινούπολη 20-22 Μαρτίου 2009

Παπαδοπούλου Κατερίνα, μέλος Οικολογικής Εταιρείας Έβρου
Δραγουμάνη Σούλα, μέλος Οικολογικής Ομάδας Ροδόπης

Στην Κωνσταντινούπολη στις 16-22 Μαρτίου 2009 πραγματοποιήθηκε το 5ο παγκόσμιο Forum για το Νερό (World Water Forum), που οργανώνεται από το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ύδατος ( world water council) σε συνεργασία με τις αρχές της χώρας που φιλοξενείται κάθε φορά,  με κύριο θέμα «Γεφυρώνοντας χάσματα για το νερό» («bridging divides for water»). Το Forum  περιελάμβανε  εκατό περίπου θεματικές υπο-ενότητες, επτά  συνεδριάσεις σε τοπικό επίπεδο, και μια σειρά από πολιτικές  διαδικασίες με τη συμμετοχή  των τοπικών αρχών, βουλευτών, υπουργών και αρχηγών κρατών. Υπήρξαν και παράλληλες δραστηριότητες όπως η  Διεθνής Έκθεση Νερού, Πανηγύρι του Νερού, Φόρουμ των Νέων, και συναντήσεις με διάφορους επιχειρηματίες και ομάδες .
Σύμφωνα με στοιχεία των διοργανωτών, οι συμμετέχοντες ήταν περίπου 25.000, μεταξύ των οποίων εκπρόσωποι Κυβερνήσεων Κρατών,  εκπρόσωποι διαφόρων γραφείων του ΟΗΕ, διακρατικοί οργανισμοί, ΜΚΟ, ακαδημίες, επιχειρήσεις (σ.σ. κυρίως εταιρίες εκμετάλλευσης υδατικών πόρων, παροχής υπηρεσιών ύδρευσης και  κατασκευαστικές εταιρίες  υδατικών έργων),   βιομηχανίες, ομάδες αυτόχθονων, νεολαία, και τα ΜΜΕ.
Η πρόσβαση στο επίσημο W.W.F. ήταν ελεγχόμενη.
 Από το έτος 2003, καθιερώθηκε και πραγματοποιείται το λεγόμενο παγκόσμιο εναλλακτικό φόρουμ για το νερό ή φόρουμ των πολιτών για το νερό ή «αντιφόρουμ»,  στον ίδιο  τόπο και χρόνο με το επίσημο φόρουμ. Το φετινό εναλλακτικό φόρουμ της Κων/πολης  είναι το τρίτο στη σειρά μετά του Κυότο το 2003 και του Μεξικό το 2006. Συνδιοργανώθηκε και υποστηρίχθηκε  από φορείς  - οργανισμούς και κόμματα  από την Τουρκία, και φιλοξενήθηκε στο χώρο Santralistanbul campus του ιδιωτικού Πανεπιστημίου Bilgi University της Κων/πολης από 19-22 Μαρτίου 2009.
Συμμετείχαν από όλο τον κόσμο ακτιβιστές, ακαδημαϊκοί,  μέλη Οικολογικών Οργανώσεων, δημοσιογράφοι,  αλλά και εκπρόσωποι κρατών  και φορέων  που συμμετείχαν στο επίσημο φόρουμ, μεταξύ των οποίων η Maraud Barlow, ανώτερη σύμβουλος για ζητήματα υδάτων στην Γενική Συνέλευση του  ΟΗΕ.   
Τα κύρια θέματα συζήτησης ήταν  η ιδιωτικοποίηση του νερού και οι  κοινωνικές αδικίες που προκαλεί, ιδίως στις φτωχές ομάδες, και η καταστροφική επίδραση των μεγάλων φραγμάτων στο περιβάλλον και τους πληθυσμούς. Επίσης συζητήθηκε  η χρήση του νερού ως μέσου πολιτικής πίεσης και ως αιτίας  συγκρούσεων, η κλιματική αλλαγή  σε σχέση με τη διαχείριση του νερού,  η σχέση νερού και οικονομικής κρίσης.
Η κεντρική ιδέα  ήταν ότι το νερό είναι βασικό στοιχείο της ζωής στον πλανήτη και ανήκει στη φύση, μέρος της οποίας είναι και η ανθρωπότητα, για αυτό και είναι πρωταρχικό και αναφαίρετο ανθρώπινο δικαίωμα και όχι αντικείμενο εμπορευματοποίησης. Η λέξη κλειδί είναι το «ανθρώπινο δικαίωμα» στον αντίποδα του όρου «ανθρώπινη ανάγκη» που χρησιμοποιείται σήμερα και που ως  έννοια δεν αποκλείει την εμπορευματοποίηση του νερού. Βασικός στόχος, άλλωστε,  του κινήματος για το νερό είναι η αναγνώριση και κατοχύρωση του δικαιώματος αυτού στα Συντάγματα των κρατών.  Εκφράστηκε η αντίθεση  στις πρακτικές των κρατών, που, σε συνεργασία με τους  διάφορους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και την «υδρο-βιομηχανία», προωθούν και υποστηρίζουν την ιδιωτικοποίηση, την εμπορευματοποίηση και την παραχώρηση των δημόσιων υδάτων και των υπηρεσιών αποχέτευσης στις  πολυεθνικές με στόχο το κέρδος. Υποστηρίχθηκε από ομιλητές ότι η παγκοσμιοποίηση είχε ως συνέπεια την κακή διαχείριση του νερού, και πρότειναν ως λύση να αναλάβουν οι τοπικές αρχές – κοινωνίες και όχι οι κεντρικές κυβερνήσεις τη διαχείριση των υδάτων του κάθε τόπου,  που μπορούν να γνωρίζουν και να λαμβάνουν υπόψη τις συνθήκες και ιδιομορφίες κάθε τόπου.  
Επίσης, έγινε αναφορά στους αγώνες και τις επιτυχίες των κατά τόπους οργανώσεων και ομάδων (κυρίως από χώρες της λατινικής Αμερικής) που αγωνίζονται υπέρ της ελεύθερης πρόσβασης των ανθρώπων στο καθαρό νερό και ενάντια στην περιβαλλοντική καταστροφή που επιφέρει η κακή διαχείριση, με την υποστήριξη και συμμετοχή οικολογικών Οργανώσεων και διεθνών Δικτύων.  Τονίστηκε ότι δεν μπορεί να υπάρξει παγκόσμιο κίνημα για το νερό χωρίς την  ίδρυση και δράση τοπικών ομάδων και οργανώσεων, και ότι  το φόρουμ αυτό είναι μία ευκαιρία για συνάντηση των οργανώσεων και ομάδων αυτών, την ανταλλαγή απόψεων και τη χάραξη κοινής στρατηγικής δράσης.  
Τα παραπάνω ενσωματώθηκαν και στο κείμενο της Διακήρυξης, τα βασικά σημεία της οποίας είναι:  
α) η επιβεβαίωση της μη νομιμότητας του 5ου παγκόσμιου φόρουμ , γιατί δεν αναγνωρίζει το νερό ως οικουμενικό δικαίωμα, παρά την επιθυμία πολλών συμμετεχόντων κρατών, αλλά αντιθέτως το καθιστά αντικείμενο εμπορευματοποίησης.
β)  κάλεσμα προς την Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ να δεσμευθεί για την οργάνωση του επόμενου παγκόσμιου φόρουμ για το νερό, με τις αρμοδιότητες που του έχουν παραχωρήσει τα κράτη που τον απαρτίζουν.
γ) κάλεσμα προς τις Οργανώσεις και τις Κυβερνήσεις που συμμετείχαν  στο 5ο φόρουμ να δεσμευτούν ότι αυτό ήταν το τελευταίο φόρουμ που ελέγχεται από τις πολυεθνικές.
δ) Η επιβεβαίωση και ενίσχυση των αρχών και δεσμεύσεων που διατυπώθηκαν στην Διακήρυξη του Εναλλακτικού Φόρουμ στο Μεξικό το 2006.
ε) Δέσμευση να συνεχιστούν οι προσπάθειες για ίδρυση και ενίσχυση δικτύων και κοινωνικών συμμαχιών και να ασκηθούν πιέσεις στις τοπικές αρχές και τους πολιτικούς, να υπερασπιστούν το δικαίωμα όλων των ανθρώπων στο νερό.
Λίγο πριν τη λήξη του αντιφόρουμ, μας πληροφόρησαν ότι στο επίσημο φόρουμ  20 κράτη δήλωσαν επίσημα ότι το νερό δεν είναι απλώς μία ανθρώπινη ανάγκη αλλά βασικό ανθρώπινο δικαίωμα, καθώς επίσης και ότι 9 χώρες δήλωσαν ότι το επίσημο φόρουμ είναι παράνομο και θα πρέπει εφεξής ο ΟΗΕ να αναλάβει όλα τα επόμενα φόρουμ για το νερό. Στο επίσημο φόρουμ του Μεξικό οι χώρες που είχαν προβεί σε τέτοιου είδους δηλώσεις ήταν μόλις τέσσερις.
Κατά τη διάρκεια της τριήμερης παραμονής μας στην Κωνσταντινούπολη ήρθαμε ακόμη  σε επαφή με την άτυπη συντονιστική Ομάδα του Ευρωπαϊκού Τμήματος της πρωτοβουλίας για το νερό. Στην ομάδα αυτή παίρνουν μέρος άτομα από Ιταλία, Βέλγιο, Ισπανία Κροατία, Ελλάδα. Από τη χώρα μας συμμετέχει ο κ. Νίκος Πιτσούλης (Κέντρο Στρατηγικών Ερευνών ΔΗΜΗΤΡΑ), ο οποίος και μας έφερε σε επαφή με τα υπόλοιπα μέλη. Παραβρεθήκαμε στη συνεδρίασή τους την Παρασκευή το απόγευμα (20/3/2009), όπου και κάναμε τις σχετικές επαφές με τα μέλη.  Συγκεκριμένα γνωρίσαμε την Ραφαέλα και τον Μάρκο (Ιταλία) από την οργάνωση CeVI (Centro di Voluntariato Internationale) – email: acqua@cevi.coop  και eas@cevi.coop , τον Υo Van Cauwenberge (Βέλγιο) από την οργάνωση GREEN (Global Rivers Environmental Education Network) email:
j.vancauwenberge@greenbelgium.org , τον Juan Clemente Abad (Ισπανία)  από το cerai (centro de estudios rurales  y de agricultura  internacional) email: sensibilizacion@cerai.es , τη Νατάσα  ( Σλοβενία) από την οργάνωση Humanitas,  email: eva.marn@gmail.com ,  και τον Fabio Laurenzi (Ιταλία) από την οργάνωση COSPE ( Cooperazione per lo Sviluppo dei Paesi Emergenti), email: laurenzi@cospe-fi.it .

Γενικά η  διοργάνωση μας άφησε καλές εντυπώσεις, τα φλέγοντα ζητήματα   παρουσιάστηκαν με την απαιτούμενη σοβαρότητα,  υπευθυνότητα, και ευαισθησία,  μέσα σε  κλίμα αισιοδοξίας και ενθουσιασμού.  Παρασκευή και Σάββατο βράδυ, μετά  το τέλος κάθε συνεδρίασης, μαζευόμαστε σε αίθουσα  ξενοδοχείου στην πλατεία TAXIM όπου γινόταν απολογισμός της ημέρας σε περισσότερο άνετη και εορταστική ατμόσφαιρα.
Την Τετάρτη 25 Μαρτίου 2009 δώσαμε συνέντευξη σχετικά με το Forum και γενικά για τη διαχείριση και τα θέματα που άπτονται του νερού στο τοπικό κανάλι της Αλεξανδρούπολης Δέλτα Chanel στη απογευματινή εκπομπή της Έλενας Σώκου.