Προτάσεις για το σχέδιο Γενικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού
Σε συνέχεια της προηγούμενης ημερίδας, το ΠΑΝΔΟΙΚΟ κλήθηκε τώρα να αναπτύξει με περισσότερη λεπτομέρεια τις απόψεις του σχετικά με τα μέτρα – δράσεις τα οποία πρέπει να περιληφθούν στο Γενικό Χωροταξικό της Ελλάδας.
Όπως σε κάθε αναπτυξιακό σχέδιο, έτσι και εδώ πρέπει να υπάρχει μία ιεράρχηση των δράσεων που προτείνονται, με πρώτιστες αυτές που θεωρούνται ως πιο σημαντικές, που απαντούν άμεσα στα ζητήματα της εποχής, που ρυθμίζουν τα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί, που προβλέπουν για ενδεχόμενα δυνητικά προβλήματα και που δρομολογούν τη γρήγορη και βιώσιμη ανάπτυξη της Ελλάδας.
Το ΠΑΝΔΟΙΚΟ, ως οικολογική οργάνωση, θα εστιάσει κυρίως στο φυσικό περιβάλλον. Αλλά δεν είναι δυνατό να παραβλέψουμε το ανθρωπογενές, καθώς τα δύο συνδέονται άμεσα μεταξύ τους και μάλιστα η βιώσιμη ανάπτυξη του φυσικού περιβάλλοντος εξασφαλίζει τη βιώσιμη ανάπτυξη του ανθρωπογενούς.
Οι βασικές προτάσεις του υπό εξέταση σχεδίου αφορούν:
Ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής νομοθεσίας.
1. «H πολιτική της Λισσαβόνας», η Οδηγία Πλαίσιο για το Νερό, οι Οδηγίες για τους Οικοτόπους και για τα Πουλιά, το σχέδιο Οδηγίας για τη Θαλάσσια Στρατηγική κ.ά.
2. Επέκταση των οικολογικών δικτύων NATURA, RAMSAR κ.ά.
3. Την υλοποίηση Στρατηγικής Περιβαλλοντικής Εκτίμησης σε συνδυασμό με την υλοποίηση μελετών κήρυξης ζωνών προστασίας.
Οικολογικές μεταφορές
4. Αναβάθμιση των σιδηροδρομικών συνδέσεων (ηλεκτροκίνηση όπου αυτό είναι δυνατόν).
5. Χρονοδιάγραμμα για την αναβάθμιση των ΜΜΜ (αεριοκίνηση – ηλεκτροκίνηση).
6. Κίνητρα για την αγορά υβριδικών ΙΧ και για τη μετατροπή των κινητήρων από βενζινοκίνητους σε αεριοκίνητους.
7. Χρονοδιάγραμμα για την υποχρέωση διάρθρωσης δικτύου ποδηλατοδρόμων (σε συνδυασμό με το δίκτυο των ΜΜΜ) στα αστικά κέντρα.
8. Χρονοδιάγραμμα για τον περιορισμό των εκπομπών αέριων ρύπων και αερίων του θερμοκηπίου από τις μεταφορές στα αστικά κέντρα.
Περιβαλλοντική ρύπανση
9. Τον έλεγχο της ατμοσφαιρικής ποιότητας των αστικών κέντρων και τη λήψη κατάλληλων μέτρων για τη βελτίωσή της (πχ. ενίσχυση του αστικού και του περιαστικού πρασίνου, περιορισμός της εκπομπής καυσαερίων και αέριων ρύπων από τα εργοτάξια και τις βιομηχανίες).
10. Χρονοδιάγραμμα για την σταδιακή κατάργηση και αποκατάσταση των ΧΑΔΑ και τη χωροθέτηση σύγχρονων εγκαταστάσεων διαλογής, ανακύκλωσης, κομποστοποίησης και εν τέλει ταφής των απορριμμάτων.
11. Διατύπωση αστικών και ποινικών ευθυνών για τους ΟΤΑ που δεν συμμορφώνονται.
Αστικό περιβάλλον
12. Διατύπωση σταθερότυπων για την τήρηση των ελάχιστων χώρων πρασίνου και κοινόχρηστων στις νέες πολεοδομικές μελέτες και για τις αναπλάσεις.
13. Χρονοδιάγραμμα για την σταδιακή κατάργηση της εκτός σχεδίου δόμησης.
14. Χρονοδιάγραμμα για τη μείωση των όρων δόμησης.
15. Χρονοδιάγραμμα για την απομάκρυνση όλων των αυθεραίτων.
16. Διατύπωση κανόνων βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής σε όλα τα νέα κτίρια του δημοσίου τομέα και προσαρμογή των υφιστάμενων δημόσιων κτηρίων στους κανόνες αυτούς, όσο και όπου είναι δυνατό (φυσικού αερίου, λάμπες χαμηλής κατανάλωσης – προσοχή στον τρόπο απόρριψής τους, εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στα μεγάλα κτήρια).
17. Διατύπωση σταθερότυπων βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής και για τα ιδιωτικά κ.ά. κτίρια,
πχ.
- ανακυκλωμένη πέτρα, ανακυκλωμένο ξύλο,
- εξοικονόμηση, επαναχρησιμοποίηση και εξυγίανση νερού επί τόπου [υπόγεια δεξαμενή – φουντάνα συλλογής βρόχινου νερού, συλλογή των λημμάτων της κουζίνας, του μπάνιου και του πλυντηρίου και χρησιμοποίηση στο καζανάκι, βιολογικός καθαρισμός και τεχνητούς υγρότοπους εξυγίανσης με καλαμιώνες],
- δενδροφύτευση κυρίως με φυλλοβόλα και ανθεκτικά στην ξηρασία δέντρα [δροσιά το καλοκαίρι – ηλιακά κέρδη το χειμώνα], φυτεμένο δώμα [βελτίωση μόνωσης],
- ηλιακός θερμοσίφωνας σε όλα τα κτίρια,
- δίριχτες σκεπές, ανεμιστήρες οροφής και υπόγειοι σωλήνες – αεραγωγοί για τον φυσικό κλιματισμό των κτηρίων.
18. Σταδιακή κατάργηση της εκτός σχεδίου δόμησης στο σύνολο της επικράτειας (με χρονοδιάγραμμα) και άμεση κατάργηση της εκτός σχεδίου δόμησης στις προστατευόμενες περιοχές (Natura 2000 κ.ά.).
19. Τοποθέτηση ηχοπετασμάτων στις κύριες οδικές και σιδηροδρομικές αρτηρίες για την προστασία από την ηχορύπανση στα αστικά κέντρα.
20. Χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή βιολογικού καθαρισμού των λημμάτων στα αστικά κέντρα και για την υποχρέωση εφαρμογής τριτοβάθμιας επεξεργασίας λημμάτων.
Γεωργία – κτηνοτροφία
21. Αναδιάρθρωση (επαναχωροθέτηση) γεωργίας και κτηνοτροφίας.
22. Χρονοδιάγραμμα για την κάλυψη των αναγκών από βιολογικά γεωργικά και κτηνοτροφικά προϊόντα (ως ένα βαθμό).
Ενέργεια
23. Χρονοδιάγραμμα για τον περιορισμό της χρήσης λιγνίτη, λιθάνθρακα, πετ κοκ και πετρελαίου σε συνδυασμό με τη στροφή στην χρήση φυσικού αερίου.
24. Πλήρης απαγόρευση της δυνατότητας δημιουργίας εγκαταστάσεων παραγωγής πυρηνικής ενέργειας σε όλη την επικράτεια.
25. Υλοποίηση μελέτης για τους πιθανούς υποδοχείς εγκαταστάσεων ΑΠΕ (μικρής και μεγάλης κλίμακας) και χρονοδιάγραμμα και την ελάχιστη κάλυψη (25 – 30%) των ενεργειακών αναγκών της χώρας από ΑΠΕ.
Βιομηχανία
26. Χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση ΜΠΕ των ΒΙΠΕ και ΒΙΠΑ όλης της χώρας από τους ΟΤΑ και μετεγκατάσταση, ύστερα από σχετική μελέτη, αυτών που μολύνουν το εγγύ τους περιβάλλον, σε περιοχές που μπορούν να δεχτούν και να αντιμετωπίσουν το ρυπαντικό τους φορτίο.
27. Χρονοδιάγραμμα για την ελάχιστη κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των βιομηχανιών από φυσικό αέριο και της υποχρέωσής τους επεξεργάζονται και να επαναχρησιμοποιούν το νερό που καταναλώνουν.
Επιπλέον
28. Χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση του κτηματολογίου και Δασολογίου – Δασικών Χαρτών με χρήση επίκαιρων αεροφωτογραφιών.
Πολλά από αυτά τα μέτρα έχουν πολλαπλή δράση, πχ η ενίσχυση του αστικού και περιαστικού πρασίνου δε δρα βελτιωτικά μόνο για την ατμοσφαιρική ποιότητα μιας αστικής περιοχής, αλλά και για το μικροκλίμα της (δροσιά το καλοκαίρι και σχετική μόνωση το χειμώνα).
Ενσωματώνοντας αυτά τα ελάχιστα λοιπόν, προτεινόμενα μέτρα, θα μπορούσε κανείς να πει ότι αρχίζει να διαφαίνεται πως το Γενικό Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού προασπίζεται το περιβάλλον (φυσικού και ανθρωπογενούς) και, γενικότερα, τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Ηλίας Φρυτζαλάς
Πτυχιούχος Μηχανικός Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης.
Μεταπτυχιακός τίτλος στην Χωροταξία, Πολεοδομία και Περιφερειακή Ανάπτυξη
(M.Sc. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας).
e-mail: ilfritza@prd.uth.gr και aliafritzalas@yahoo.gr
Τηλ: 24213-02064, Κιν: 6978 666255
