Πανελλήνια Ένωση Δασολόγων Δημοσίων Υπαλλήλων
Συνέντευξη Τύπου
Πέμπτη 19 Ιουνίου 2008
στα γραφεία του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητος
Νίκος Μπόκαρης
Πρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Δασολόγων Δημοσίων Υπαλλήλων
ΕΘΝΙΚΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ- ΚΡΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ
Απόψεις των Δασολόγων σχετικά με το σχέδιο του Εθνικού Χωροταξικού Πλαισίου που κατατέθηκε στη Βουλή από τον Υπουργό ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε κ.Σουφλιά.
Δεν σας κρύβω ότι προσπάθησα να προσεγγίσω θετικά την κατάθεση του χωροταξικού πλαισίου, δεδομένου του γεγονότος ότι επί πολλά έτη, είτε σε συνδικαλιστικό επίπεδο, είτε σε επιστημονικό, ο χωροταξικός σχεδιασμός αποτελούσε το διακαή στόχο, το κλειδί θα έλεγα, για την ορθολογική διαχείριση των φυσικών πόρων και την αποφόρτιση της διοίκησης από το βαρύ και δύσκολο έργο της αξιολόγησης των χρήσεων γης και της χάραξης της εθνικής και αειφόρου πολιτικής γης.
Πιστεύω ότι όλοι μας θα επικροτούσαμε την προσπάθεια σύνταξης ενός Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου το οποίο θα αποτελούσε τον επιστημονικό και διοικητικό κανόνα για την ανάπτυξη της υπαίθρου. Εκφράζω όμως τις εντονότατες επιφυλάξεις μου για το αν ο αναπτυξιακός χαρακτήρας και η αειφόρος προοπτική του σχεδίου (με ή χωρίς εισαγωγικά) τέθηκαν σε ανοιχτό διάλογο και εποικοδομητική κριτική και αξιολόγηση. Ουσιαστικά αναρωτιέμαι αν άνοιξε η συζήτηση με τους πολίτες, την κοινωνία και την επιστήμη, αν αποκλείστηκαν από το διάλογο οι αντίθετες απόψεις, πρακτική που φοβάμαι ότι στις ημέρες που ζούμε αποτελεί κανόνα .
Από την άλλη πλευρά μπήκα στον πειρασμό να αξιολογήσω τις μέχρι σήμερα δηλώσεις, πολιτικών παραγόντων που διαχειρίστηκαν το ζήτημα αυτό και να κατατάξω και το εθνικό χωροταξικό σχέδιο στη λογική όσων προσπάθησαν να αναθεωρήσουν το άρθρο 24 και να μειώσουν τη συνταγματική προστασία των δασικών οικοσυστημάτων.
Έχω την αίσθηση ότι και σήμερα συζητάμε για την ίδια υπόθεση, με διαφορετική και πιο ελκυστική ορολογία και πλέον δόκιμους τεχνικά όρους , που προβάλλουν από τη μια πλευρά τα δάση, τη βιοποικιλότητα, το περιβάλλον, τις αναδασώσεις, σαν αποτέλεσμα του χωροταξικού σχεδιασμού, αλλά ουσιαστικά υποκρύπτουν ένα και μοναδικό στόχο την θυσία, στο βωμό της ανάπτυξης, των δασών που αποτελούν και δημόσια περιουσία.
Εμείς πιστεύουμε ότι η εμμονή που επιδεικνύεται από ορισμένους υπουργούς, είτε παλαιότερα με την υπόθεση της αναθεώρησης είτε και σήμερα έχει ένα και μόνο στόχο, την μείωση της προστασίας ενός αγαθού, των δασών, που προστατεύεται από το Σύνταγμα.
Επιτρέψτε μου όμως να σας εκθέσω ορισμένα ιστορικά στοιχεία για την υπόθεση που συζητάμε:
Μετά τις καλοκαιρινές καταστροφές από τις πυρκαγιές, όλοι ζητούσαν τη σύνταξη δασολογίου προκειμένου να καταγραφούν και να προστατευτούν τα δάση της πατρίδας μας.
Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων συνέταξε πρόγραμμα για τη σύνταξη δασικών χαρτών μεγάλης ακρίβειας , το οποίο υπέβαλε και στο πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης που έστειλε στην Ε.Ε. για έγκριση.
Ενώ όλοι περιμέναμε την έγκριση του σχετικού προγράμματος, πληροφορηθήκαμε ότι το πρόγραμμα είχε εξαιρεθεί από τον προγραμματισμό, λόγω της συσχέτισης του και της επικάλυψης του με άλλο αντίστοιχο πρόγραμμα που είχε υποβληθεί από το ΥΠΕΧΩΔΕ , με τίτλο ¨οριοθέτηση δασών και δασικών εκτάσεων¨
Η ενημέρωση υπαλλήλων της δασικής υπηρεσίας ότι το ΥΠΕΧΩΔΕ προωθούσε κάποιο έργο με αυτό τον τίτλο είχε γίνει από το διαδίκτυο, νωρίτερα και είχαν κατατεθεί διαβεβαιώσεις του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ ότι δεν τίθεται θέμα επικάλυψης των δύο προγραμμάτων τα οποία θεωρούντο διαφορετικά, όχι μόνο σε επίπεδο προϋπολογισμού αλλά και ουσιαστικά στο παραγόμενο από το κάθε πρόγραμμα προϊόν.
Είναι όμως αξιοσημείωτο ότι για την προώθηση του έργου αυτού του ΥΠΕΧΩΔΕ, είχαν παρακαμφθεί τα θεσμοθετημένα αρμόδια όργανα των δασικών υπηρεσιών, που είναι οι κατά νόμο αρμόδιες αρχές για τον χαρακτηρισμό και την οριοθέτηση δασών και δασικών εκτάσεων, καθώς και την κατάρτιση των δασικών χαρτών και τού δασολογίου τής Χώρας (Ν. 998/79, Ν. 1734/87,Ν. 2664/98, Ν. 3208/03).
Διατυπώθηκαν οι ενστάσεις μας τόσο σε συνδικαλιστικό όσο (και αυτό είναι το παράδοξο) και σε επίπεδο υπουργών. Ο πρώην υπουργός κος Μπασιάκος διατύπωσε εγγράφως τις αντιρρήσεις του στον ομόλογο του Υπουργό ΠΕΧΩΔΕ για τον τρόπο και τη μεθοδολογία που ακολουθούσε το πρόγραμμα αυτό.
Παρά τις αντιρρήσεις που εκφράστηκαν, την αλληλογραφία υπηρεσιακή αλλά και δική μας (συνδικαλιστική) η οποία έφτασε μέχρι και το γραφείο του κ.Πρωθυπουργού το πρόγραμμα αυτό αναφέρεται στο χωροταξικό σχέδιο ως δασολόγιο. Ψευδεπίγραφα διότι δεν είναι δασολόγιο και αντιεπιστημονικά διότι υπάρχουν τεράστια περιθώρια σφάλματος στην ακολουθούμενη μεθοδολογία.
Επιτρέψτε μου να σας εκθέσω ορισμένες λεπτομέρειες για το έργο αυτό και κυρίως το στόχο που εξυπηρετεί:
Το έργο αυτό είχε στόχο να είναι ένα προστάδιο της κατάρτισης των δασικών χαρτών . Να αποτελέσει δηλαδή το υλικό στο οποίο θα βασιστούν οι Δασικές Υπηρεσίες, για την υποβολή δηλώσεων για λογαριασμό τού Ελληνικού Δημοσίου σε αξιώσεις δικαιωμάτων επί δασών, δασικών και λοιπών εκτάσεων που διαχειρίζονται και διοικούνται ως δημόσιες, στα πλαίσια των κτηματογραφήσεων του Εθνικού Κτηματολογίου .
Λαμβάνοντας υπόψη αυτό και μόνο το στόχο, αναδεικνύεται η αδυναμία του για τους παρακάτω λόγους.
Α.Μέθοδος καταγραφής που χρησιμοποιείται:
1. Η μέθοδος που περιγράφεται στις τεχνικές προδιαγραφές «οριοθέτησης δασών και δασικών εκτάσεων» είναι πλήρως ασύμβατη σε καίρια σημεία με τις αντίστοιχες των δασικών χαρτών και οδηγεί σε επισφαλή αποτελέσματα, όσον αφορά στην ακριβή οριοθέτηση των δασών, δασικών και λοιπών εκτάσεων, αφού δεν χρησιμοποιούνται στερεομοντέλα αεροφωτογραφιών κατά τη φωτοερμηνεία, αλλά γίνεται μονοσκοπική απόδοση των αντίστοιχων οριογραμμών.
2. Επιπλέον, δεν προβλέπονται επίγειες εργασίες επιβεβαίωσης των παραπάνω οριογραμμών, ενέργεια βασική και προαπαιτούμενη για την εξασφάλιση της πιστότητας αφενός της ορθής θέσης τους και αφετέρου τού θέματος (π.χ. δάσος, χορτολίβαδο, βραχώδης έκταση κ.λ.π.).
3. Συνέπεια των ανωτέρω είναι να περιγράφονται στις εν λόγω τεχνικές προδιαγραφές σαν προβλεπόμενες θεματικές αποκλίσεις 30% για την «ιστορική» κατάσταση (1945 ή 1960) και 20% για την πλέον πρόσφατη από την πραγματική κατάσταση, δηλαδή ποσοστά ακρίβειας 70% και 80% αντίστοιχα, πέρα και έξω από κάθε επιστημονική, τεχνική και θεσμική οπτική.
4. Για την εξασφάλιση της οριογραμμής τής «ιστορικής» κατάστασης, αυτή θα πρέπει να μεταφερθεί επί των πρόσφατων υποβάθρων, να συσχετισθεί και να ελεγχθεί φωτοερμηνευτικά, στη συνέχεια να διορθωθεί και να προσαρμοστεί σύμφωνα με την πρόσφατη κατάσταση (όπως απεικονίζεται επί των πρόσφατων ορθοφωτοχαρτών), εργασία η οποία δεν προβλέπεται στις τεχνικές προδιαγραφές τής οριοθέτησης. Αποτέλεσμα τούτου είναι τα αποδιδόμενα ιστορικά θεματικά στοιχεία να είναι ανασφαλή είτε στη θέση είτε στο θέμα.
5. Τέλος, δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη εμπλοκής τής Δασικής Υπηρεσίας στους ελέγχους και στην παραλαβή των παραγομένων προϊόντων, η οποία είναι και η θεσμικά και ουσιαστικά αρμόδια, για το έργο αυτό.
Δηλαδή χρησιμοποιείται μια αναρμόδια ιδιωτική εταιρεία, η ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α.Ε., για να εκτελέσει το έργο της καταγραφής και συνεπώς του χαρακτηρισμού των δασών και δασικών εκτάσεων και αφετέρου οι σχετικές μέθοδοι και οι τεχνικές προδιαγραφές που χρησιμοποιεί είναι πλήρως ασύμβατες με τις αντίστοιχες προδιαγραφές που η διοίκηση έχει θεσπίσει για την κατάρτιση των δασικών χαρτών.
Τονίζω ότι το έργο αυτό είναι έξω από οποιαδήποτε θεσμική και επιστημονική δεοντολογία για το σκοπό που σχεδιάστηκε και το κυριότερο είναι άνευ αντικειμένου και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν τα στοιχεία αυτά να χρησιμοποιηθούν ούτε από τη διοίκηση ούτε από τους διοικούμενους. Άλλωστε, στο επίπεδο συλλογής ενδεικτικών στοιχείων, όπως η καταγραφή και χαρτογράφηση δασών και δασικών εκτάσεων επί ορθοφωτοχαρτών κλίμακας 1:20.000, ήδη τα διαθέτει το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης.
Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι από τη Γενική Δ/νση Δασών εντοπίζονται κίνδυνοι, όπως η αποδυνάμωση των θέσεων του Δημοσίου στις κτηματογραφήσεις τού Εθνικού Κτηματολογίου, η παραπλάνηση των δικαστικών αρχών και η αμφισβήτηση πράξεων χαρακτηρισμού των αρμοδίων οργάνων (Δασαρχών και Επιτροπών Επίλυσης Δασικών Αμφισβητήσεων) σε όλη την Επικράτεια.
Επίσης παρά τις συχνές (και περί του αντιθέτου) διαβεβαιώσεις του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ στη Βουλή, το έργο αυτό, προβάλλεται σήμερα ως δασικός χάρτης ή ακόμα χειρότερα ως δασολόγιο .
Έχω την εντύπωση ότι οι συντάκτες του σχεδίου δεν γνωρίζουν ούτε τι είναι το δασολόγιο, ούτε τη σχέση έχει αυτό με τους δασικούς χάρτες. Διαφορετικά θα προέβλεπαν τη διαδικασία κύρωσης των δασικών χαρτών καθώς και την αποτύπωση όλων των πράξεων (κηρύξεις αναδασωτέων, πρωτόκολλα κλπ) στο μετρητικό σύστημα
Τα δασικά οικοσυστήματα αποτελούν με την περιβαλλοντική και οικονομική σημασία τους (ως φυσικοί ανανεώσιμοι πόροι), αυτούσια στοιχεία του χωροταξικού σχεδιασμού και δεν υπόκεινται σε κρίση, η προστασία και η σημασία τους, ως ύψιστη κοινωνική προτεραιότητα.
Για τους ειδικούς επιστήμονες, δασολόγους και περιβαλλοντολόγους η προστασία του περιβάλλοντος, που αποτελεί στοιχειώδες και επιζητούμενο δεδομένο του χωροταξικού σχεδιασμού, είναι συνδεδεμένη με την προστασία και την αειφόρο ανάπτυξη των δασικών οικοσυστημάτων και τη διαφύλαξη της οντότητας τους ως φυσικών πόρων και όχι με τη θυσία τους στο βωμό ¨αναπτυξιακών¨ σκοπιμοτήτων, ή τη μείωση του βαθμού προστασίας τους.
Το σχέδιο του Εθνικού Χωροταξικού Πλαισίου που κατατέθηκε αντιμετωπίζει υποκριτικά και αντιεπιστημονικά το θέμα της προστασίας και της καταγραφής των δασικών οικοσυστημάτων. Ακυρώνεται ουσιαστικά η σημαντικότερη συνιστώσα του χωροταξικού σχεδιασμού που είναι η διάκριση του χαρακτήρα των παραγωγικών εκτάσεων της χώρας με την ακριβή καταγραφή των χρήσεων γης και κυρίως των δασών που αποτελούν και δημόσια περιουσία.
Η μεθοδολογική προσέγγιση που κατονομάζεται στο σχέδιο ως ¨πρόγραμμα οριοθέτησης των δασών και δασικών εκτάσεων¨, δεν είναι παρά μια αδρομερής καταγραφή των δασών από το γραφείο, χωρίς επαλήθευση των μετρητικών στοιχείων στο έδαφος, (μονοσκοπική φωτοερμηνεία) με μεγάλο περιθώριο λάθους (30%) στο προϊόν που θα παραχθεί και υποκριτικά κατονομάζεται από το Υπουργείο ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε ως δασικός χάρτης, ενώ όλοι γνωρίζουμε ότι δεν είναι.
Ουσιαστικά με την αντιεπιστημονική προσέγγιση του θέματος του δασολογίου ακυρώνονται οι δασικοί χάρτες, δηλαδή το δασολόγιο, που είναι το μοναδικό εργαλείο που διαθέτουμε σήμερα για την ανάδειξη, την ακριβή οριοθέτηση και τη αειφορική διαχείριση των δασικών εκτάσεων και την προστασία της δημόσιας περιουσίας. Ενώ από την άλλη πλευρά δεν γίνεται λόγος για την κύρωση των δασικών χαρτών η οποία από ότι φαίνεται είναι άγνωστη έννοια για τους συντάκτες του σχεδίου._
